QED

Het Ishango-beentje is een 22 000 jaar oud beentje, meer dan 50 jaar geleden door de Belgische archeoloog Jean de Heinzelin de Braucourt gevonden in Ishango, aan de grens tussen Congo en Oeganda. De ontdekker bracht het beentje naar het Koninklijke Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen in Brussel, waar het sindsdien verblijft. Het wordt beschouwd als de oudste wiskundige vondst van de mensheid.

Anno 2009 wil het ISShango-project de metafoor van de bekende openingsscène van Stanley Kubricks film 2001: A Space Odyssey realiseren: een beentje dat de ruimte in gaat. Het project stelt dus het idee voor om een astronaut geen Parmezaanse kaas in de ruimte te laten brengen (zoals een Italiaan deed), of een dinosaurusschedel (zoals een Rus deed), en ook geen borduurwerkje van een begijntje (zoals de Belg Frank Dewinne al deed), maar een wiskundig voorwerp, namelijk een replica van het Ishango-beentje.

Al twee keer is geprobeerd om een replica van het Ishango-beentje de ruimte in te krijgen, maar om allerlei redenen is dit mislukt. Dit keer wordt een derde poging ondernomen: in mei 2009 is een zes maanden durende Belgische missie in het internationale ruimtestation ISS gepland. Een groep Belgische, Congolese en Rwandese wetenschappers, archeologen, wiskundigen en (kandidaat-)astronauten probeert dit ISShango-project te realiseren. Hun doel is symbolisch: het beeld van een in gewichtsloze toestand zwevend Ishango-beentje in het ISS. Er zou dan een openingsceremonie gefilmd en op tv uitgezonden worden en het beentje zou tijdens de zes maanden durende missie in een hemisfeer met een diameter van zo’n 11 cm kunnen geplaatst worden als ‘tentoonstelling’ in de ruimte.

De Belgische astronaut Frank De Winne heeft het ISShango-voorstel in januari 2008 bij de internationale ruimteagentschappen ingediend. Hopelijk wordt de wiskundige vastberadenheid deze derde keer aanvaard. Dirk Huylebrouck, auteur van het boek “Afrika + Wiskunde”, beschrijft het ISShango-project in een artikel dat binnenkort in het Journal of Mathematics and the Arts verschijnt.