QED

Het nieuwe online journal Rejecta Mathematica heeft als doel artikels te publiceren die geweigerd zijn bij peer reviewed journals. Toen ik dit las, dacht ik eerst dat het om een vuilbak van slechte papers zou gaan, maar de initiatiefnemers hebben er heel goed over nagedacht: auteurs moeten bij hun artikel een brief voegen waarin ze uitgebreid de redenen bespreken waarom hun paper niet aanvaard werd en ze moeten alle fouten in de paper openlijk bespreken. Rejecta Mathematica voert geen peer review meer uit op het artikel.

Kortom, Rejecta Mathematica wil papers die geweigerd zijn maar toch nog een waarde hebben voor de wiskundige gemeenschap niet laten verloren gaan. Die waarde kan volgens hen in de volgende manieren zitten:

• “mapping the blind alleys of science”: papers containing negative results can warn others against futile directions;
• “reinventing the wheel”: papers accidentally rederiving a known result may contain new insight or ideas;
• “squaring the circle”: papers discovered to contain a serious technical flaw may nevertheless contain information or ideas of interest;
• “applications of cold fusion”: papers based on a controversial premise may contain ideas applicable in more traditional settings;
• “misunderstood genius”: other papers may simply have no natural home among existing journals.

Ik denk dat er zeker plaats is voor een aantal van deze mogelijkheden. Zeker de “blind alleys of science” piste gebeurt veel te weinig in wiskunde en wetenschappen, waardoor dezelfde fouten keer op keer gemaakt worden bij het proberen oplossen van een moeilijk probleem. Maar ik blijf toch wat m’n twijfels hebben bij het nut van het publiceren van de volledige papers in deze gevallen. Alles hangt natuurlijk af van de inhoud van de begeleidende brief van de auteur. Als die daarin bespreekt welke fout hij gemaakt heeft en waarom dit fout was, waarom zijn aanpak bijvoorbeeld niet kon werken bij dat probleem, dan juich ik dat echt toe. Hij zou bijvoorbeeld wiskundig kunnen bewijzen dat zijn aanpak gedoemd was om te mislukken. Maar gewoon de paper met fouten publiceren met een kleine brief met een opsomming van de fouten of de kritiek van de reviewers erbij lijkt me te weinig om echt meerwaarde te bieden.

“Squaring the circles” papers hebben ook hun waarde, maar het is toch beter voor de wiskundige gemeenschap dat de auteur die interessante ideeën dan in een aparte paper uitwerkt. Wiskundigen gaan echt geen papers met fouten doorlezen voor enkele interessante ideeën. Hetzelfde geldt volgens mij voor de “reinventing the wheel” papers: er verschijnen wel vaker nieuwe bewijzen van al bewezen stellingen en als die bewijzen nieuwe inzichten bevatten en ze toch geweigerd zijn in een journal, moet de auteur deze inzichten misschien wat beter onderzoeken zodat ze wel worden aanvaard in een gevestigde journal. Toch denk ik dat in deze categorie heel wat auteurs, waarschijnlijk ook heel wat amateur-wiskundigen, hun werken zullen opsturen, en daar kan zeker wat interessants uit voortkomen.

In de FAQ staat overigens meer uitleg over dit opvallende initiatief. Onder andere deze vraag:

My paper got rejected from Rejecta Mathematica. I’m not sure how to feel about that.
Perhaps you should feel honored.