QED

De TU Delft organiseert deze semester een aantal lezingen met als thema oneindig. Zo is er bijvoorbeeld deze woensdag een lezing over oneindig in de antieke filosofie. Interessanter voor lezers van deze blog is dat er ook lezingen over oneindig in de wiskunde op de agenda staan.

Op woensdag 3 oktober geeft Tom Verhoeff van de TU Eindhoven een lezing:

De liggende acht, ofwel de leminscaat. De meesten, zeker in Delft, kennen dat teken voor oneindig. Een grens waar we niet voorbij kunnen maar die we kennelijk wel kunnen benoemen. Sterker nog. Als we het goed beschouwen kunnen we in de wiskunde veel meer over oneindig zeggen dan we op eerste gezicht zouden denken. Er zijn bijvoorbeeld diverse soorten oneindig. We kunnen met oneindigheden rekenen. In technische zin kunnen we er zelfs dankbaar gebruik van maken in elegante modellen. Geen wiskundige die zijn brein niet gebroken heeft om het mysterie van de veelheid te doorgronden.

Tom Verhoef gaat met ons op reis door de wiskundige wereld van oneindig. Om daar gevoel voor te krijgen blijft hij wel in het eindige als hij knikkerspelen en lottoballen gebruikt om zijn verhaal toe te lichten. Na deze avond lijkt de wereld een stuk kleiner… en groter… Een verhaal voor leken en wiskundigen.

Woensdag 19 december is het de beurt aan Onno van Gaans van Universiteit Leiden:

Er zijn oneindig veel priemgetallen, een lijn is oneindig lang en een punt is oneindig klein. Oneindigheid komt in de wiskunde volop voor. Zelfs ruimten met oneindig veel dimensies zijn in de hedendaagse wiskunde gangbaar geworden. Hoe gaan wiskundigen om met oneindig? Hoe lijken oneindigdimensionale ruimten op de `gewone’ driedimensionale ruimte? Voor wat voor modellen worden zulke ruimten gebruikt? Abstractie, intuïtie en toepassingen worden besproken.

Misschien het meest tot de verbeelding sprekend zal de lezing op woensdag 24 oktober zijn van Bart de Smit van Universiteit Leiden. Hij spreekt over oneindig in de beeldende kunst, en specifiek over Escher en het Droste-effect:

Op de litho “Prentententoonstelling” van de briljante Nederlandse graficus M.C. Escher ziet men een jongeman die in een galerij op Malta een prent staat te bekijken waar hij op paradoxale wijze zelf op voorkomt. Er is veel bekend over de manier waarop Escher deze litho vervaardigd heeft. Veel minder bekend is dat er een Droste-effect in verstopt zit. Een oneindige herhaling in de beeldende kunst dus. Dit komt aan het licht als men de door Escher gebruikte werktekeningen op wiskundige wijze analyseert. In het midden bevindt zich echter een witte vlek die ook de graficus zelf waarschijnlijk niet wist in te vullen. Met behulp van geavanceerde wiskundige technieken is dat echter gelukt! Een schitterende lezing met een spannende ontknoping.

Al deze lezingen zijn gratis.